Otomatik Kepenk Manuel Kurtarma Rehberi

Elektrik kesildiğinde otomatik kepengin “kilitli kaldı” hissi vermesi moral bozucu ama çoğu sistemde manuel kurtarma (manual override / acil açma) için bir yöntem bulunur. Buradaki kritik nokta şudur: Kepenkler ağırdır, tork üretir, sıkışma anında enerji depolar; yani doğru adım atmazsanız “basit bir açma işlemi” hızla parmak sıkışması, lamel ezilmesi veya motor-redüktör hasarına dönüşebilir. Bu rehber, sahada en sık görülen tipleri (tüp motorlu dükkan kepenkleri ve sanayi tipi redüktörlü sistemler) üzerinden, elektrik yokken kepengi güvenli biçimde açmanın pratik yolunu anlatır.

Elektrik Kesintisinde İlk 60 Saniye: Güvenlik Protokolü

Manuel kurtarmaya geçmeden önce hedefiniz “en hızlı açmak” değil, kontrollü açmak olmalı. Çünkü kepenk, aşağı yönde ağırlıkla; yukarı yönde ise yay/denge sistemi ve motor mekanizmasıyla farklı davranır.

• Enerjiyi tamamen izole edin: Şalter/otomatik sigorta/izolatör varsa kapatın. Elektrik gidip gelebilir; sistem aniden devreye girip hareket başlatmasın.
• Alanı boşaltın: Kepengin altını ve yanlarını boş bırakın. Çocukları ve meraklı seyircileri uzaklaştırın.
• İki kişi kuralı: Mümkünse biri mekanizmayı çevirsin, diğeri kepenk hareketini izleyip “sürtme, takılma, yamulma” gibi sinyalleri yakalasın.
• Zorlamayın: Kepenk raydan çıkmışsa, lameller sıkışmışsa veya motor tarafında anormal ses/çentiklenme varsa “biraz daha güç” çözüm değil, hasar büyütücüdür.

Not: Türkiye’de kesinti süreleri ve tedarik sürekliliği ölçümleri SAIDI/SAIFI (OKSÜRE/OKSIK) gibi endekslerle takip edilir; bu tür metriklerin raporlanması, işletmelerin “manuel kurtarma planı” yapmasını pratikte daha değerli hale getirir. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

Kepenginiz Hangi Tip? Doğru Yöntem İçin Hızlı Teşhis

Manuel açma yöntemi, kepengin motor tipine göre değişir:

• Tüp motorlu sistem (çoğu dükkan kepengi): Motor milin içinde olur. Bazı modellerde gözlüklü manuel çevirme aparatı (kol/krank) bulunur.
• Sanayi tipi (redüktör + zincir/kol): Motor ve redüktör yan tarafta bir kutu gibi görünür. Sıklıkla zincirli manuel indir-kaldır veya kilitlemeli ayırma mekanizması olur.
• Acil güç çözümü olan sistem: Bazı kurulumlarda UPS veya akü yedekleme vardır; manuel çevirmeden önce bu devreye alınır (varsa).

Tüp Motorlu Kepenklerde Manuel Kurtarma: Adım Adım

Tüp motorlu kepenklerde manuel kurtarma çoğunlukla “motor tarafında” bulunan bir override göz (eyelet) ve buna takılan krank/kol ile yapılır. Üreticiler bu mekanizmanın yalnızca elektrik kesintisi gibi durumlarda kullanılmasını önerir; sürekli kullanım için tasarlanmaz. :contentReference[oaicite:1]{index=1}

1) Override noktasını bulun

Kontrol butonu veya anahtar şalter hangi taraftaysa, override genelde o tarafa yakın olur. Bazı kepenklerde göz kısmı kapak altında saklıdır; kapağı dikkatle açın. :contentReference[oaicite:2]{index=2}

2) Krank/kolu doğru şekilde takın

Kolun ucu gözlüğe tam oturmalı. Yarım takılan kol, yük altında sıyırıp elinizi “boşa düşürebilir”. Burada amaç: torku kontrollü vermek.

3) Yönü test edin

Çok yavaş çevirerek yönü bulun. Bazı kurulumlarda ilk yarım tur “boş” gibi gelir; dişli kavraması sonra oturur. Yön doğruysa, kepenk yukarı doğru hareket eder. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

4) Takılma varsa durun ve sebebi arayın

Kepenk 10–20 cm yükselip takılıyorsa genelde sebep şunlardan biridir: rayda yabancı cisim, yamuk sarım, rulman/sargı sorunu veya lamel kilitlenmesi. Bu noktada daha sert çevirmek dişli ve mil tarafına zarar verebilir.

Sanayi Tipi (Redüktörlü) Kepenklerde Manuel Kurtarma

Sanayi tipi sistemler daha ağırdır; buna karşılık manuel kurtarma çoğu zaman daha “mekanik” ve nettir: ayırma (disengage) + manuel sürme. Güvenlik standartları ve rehber dokümanlar, güçle çalışan kapı/kapılarda acil durumda manuel hareketin mümkün ve güvenli olması gerektiğini vurgular. :contentReference[oaicite:4]{index=4}

1) Motoru mekanikten ayırın

Modeline göre bu işlem; anahtarlı bir kilit, bir mandal veya bir “ayırma kolu” ile yapılır. Amaç motor-redüktör hattını boşa almak ve kepengi manuel harekete hazır hale getirmektir.

2) Zincir/kol ile kontrollü kaldırın

Zincirli manuel sistemlerde yük bir anda boşalmasın diye ritmik ve kısa çekişler kullanın. Kepenk ağırsa iki kişiyle çalışın: biri zincir, biri kepenk yüzeyi ve rayları izlesin.

3) Kepengi açık konumda emniyete alın

Elektrik gelince sistem otomatik komut alabilir veya birisi yanlışlıkla butona basabilir. Bu yüzden açık konumda “kendi kendine kapanma” riskini azaltacak şekilde mekanik kilit/stop sistemi (varsa) devreye alın.

UPS / Akü Varsa: Manuel Yerine “Acil Enerji” ile Açmak Daha Sağlıklı Olabilir

İşletmelerde kepengin sık aç-kapa yaptığı senaryolarda UPS veya akü yedekleme, manuel çevirmeye göre daha az risklidir; çünkü hareket, tasarlanan motor-kontrol mantığıyla ve emniyet aksesuarlarıyla (fotosel, emniyet kenarı vb.) yürür. Yine de UPS’in kapasitesi sınırlıdır: “tam güçte kaç çevrim” yapacağı, motor gücü ve kepenk ağırlığına bağlıdır.

Kesintiler uzun sürerse iş sürekliliği etkilenir; Türkiye’de belirli süreleri aşan kesintiler için tazminat gibi mekanizmalar bulunduğuna dair düzenlemeler haberleşmiştir, fakat operasyonel tarafta asıl kazanç “plan”dır: anahtarlar nerede, krank nerede, personel biliyor mu? :contentReference[oaicite:5]{index=5}

En Sık Yapılan 7 Hata

• Krankı ters yönde zorlamak: Dişli ve kavrama yüzeylerini yer.
• Ray sıkışmasını motor sorunu sanmak: Sorun mekanikse manuel de takılır.
• Enerji izolasyonu yapmamak: Elektrik geri gelince ani hareket riski.
• Kepenk altında çalışmak: “Biraz daha açayım” derken düşme riski.
• Kapakları söküp açıkta bırakmak: Sonrasında toz/su alır, arıza büyür.
• Manuel kurtarmayı rutin kullanım yapmak: Override sistemi bunun için tasarlanmaz. :contentReference[oaicite:6]{index=6}
• Personelin yöntem bilmemesi: Anahtar/kol yanlış yerde aranır, panik artar.

Standartlar Perspektifi: “Kaçış Kapısı” Meselesi ve Tasarım Gerçeği

Bir yan not ama önemli: Büyük ve ağır endüstriyel kapı/kepenklerde “her koşulda kolay açılma” beklentisi fiziksel olarak sınırlıdır. Örneğin ilgili ürün standardı kapsamında, bu tip kapıların kaçış güzergâhı kapısı gibi özel senaryolara dair ayrı gerekliliklerin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden açıklamalar bulunur. Bu yüzden, kepenk arkasında insan tahliyesi gerekiyorsa, projelendirme aşamasında ayrı bir kaçış kapısı veya uygun bir çözüm düşünmek gerekir. :contentReference[oaicite:7]{index=7}

Bakım ve Hazırlık: Kesinti Olmadan Önce Yapılacaklar

Manuel kurtarma “kullanma kılavuzunda var” diye kendiliğinden işe yaramaz; ekipmanın erişilebilir ve çalışır olması gerekir.

• Krank/anahtar nerede? Duvara askı aparatıyla sabitleyin, etiketleyin.
• 3 ayda bir kuru test: Elektriği kesip 1–2 tur manuel çevirin; sadece “mekanizma çalışıyor mu” kontrolü.
• Ray temizliği: Kum, taş, vida… Rayın düşmanları küçük ama etkilidir.
• Personel brifingi: 10 dakikalık eğitim, 2 saatlik panikten ucuzdur.

Otomatik Kepenk Manuel Kurtarma: Sık Sorulan 5 Soru

1) Elektrik yokken kepengi elle iterek açabilir miyim?
Bazı sistemlerde ayırma yapılmadan itmek motor-redüktör hattına yük bindirir. Önce manuel kurtarma modunu devreye almak gerekir.

2) Krank yoksa ne yapacağım?
Krank/kol sonradan kaybolduysa “başka bir çubukla” denemek risklidir. Doğru aparat için servis/kurulum firmasından temin etmek en güvenlisidir.

3) Kepenk yarıda takılıyor, çevirdikçe zorlaşıyor. Normal mi?
Normal değil. Ray sürtünmesi, yamuk sarım veya lamel kilitlenmesi olabilir. Zorlamak yerine mekanik kontrol gerekir.

4) Elektrik geldiğinde manuel moddan otomatiğe nasıl döner?
Modele göre ayırma mandalı geri alınır veya override aparatı çıkarılır. Enerji verildikten sonra kısa bir “yukarı-aşağı” test, limitlerin doğru çalıştığını doğrular.

5) Uzun kesintiler için en iyi çözüm nedir?
İşletme kritikse UPS/akü yedekleme + düzenli bakım + erişilebilir manuel ekipman kombinasyonu en sağlam yaklaşımdır.

Özet:160 krakter açıklama Elektrik kesintisinde kepengi güvenle açmak için enerjiyi izole edin, motor tipine göre manuel kurtarmayı uygulayın, zorlamayın.